شرایط جسمانی لازم برای پزشکی؛ راهنمای جامع پذیرش و معاینات

تحصیل در رشته پزشکی نیازمند سلامت کامل جسمانی و روانی است و داوطلبان باید از بینایی کافی، شنوایی سالم برای استفاده از گوشی پزشکی و ارتباط با بیمار، و توانایی حرکتی کامل دست ها و اندام ها برای انجام معاینات و جراحی برخوردار باشند. ابتلا به کوررنگی، ناشنوایی شدید، معلولیت های حرکتی محدودکننده و بیماری های مزمن پیشرونده از موانع اصلی پذیرش و ادامه تحصیل در این رشته محسوب می شوند و این شرایط بر اساس آیین نامه های وزارت بهداشت و دفترچه انتخاب رشته سازمان سنجش به دقت ارزیابی می گردند.

مقدمه ای بر اهمیت سلامت در مسیر پزشکی

رشته پزشکی یکی از حساس ترین و دشوارترین مسیرهای تحصیلی در نظام آموزش عالی است. یک دانشجوی پزشکی در طول هفت سال تحصیل، و سپس در دوره های دستیاری و طرح نیروی انسانی، با شرایط کاری بسیار پرفشار، شیفت های طولانی شبانه روزی و موقعیت های استرس زا رو به رو خواهد شد. به همین دلیل، سازمان سنجش آموزش کشور و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، شروط و معیارهای سخت گیرانه ای را تحت عنوان شرایط جسمانی و صلاحیت های بالینی برای ورود به این رشته تعیین کرده اند. این قوانین صرفا برای محدود کردن داوطلبان نیستند، بلکه هدف اصلی آن ها حفظ جان بیماران، تضمین کیفیت خدمات درمانی و پیشگیری از آسیب دیدن خود دانشجو در محیط کار است. در این راهنمای جامع، تمام جزئیات مربوط به شرایط بینایی، شنوایی، حرکتی، بیماری های خاص و مراحل معاینات پزشکی پس از قبولی در کنکور سراسری را بررسی می کنیم تا با دیدی باز و آگاهی کامل نسبت به آینده شغلی خود تصمیم بگیرید.

شرایط بینایی و سلامت چشم در رشته پزشکی

بینایی یکی از حیاتی ترین حواس پنج گانه برای یک پزشک است. در محیط بالینی، تشخیص رنگ پوست بیمار اهمیت بسیار زیادی دارد. رنگ پریدگی، سیانوز یا آبی شدن لب ها و اندام ها، زردی یا یرقان، و بثورات جلدی همگی با تکیه بر بینایی رنگی تشخیص داده می شوند. همچنین در اتاق عمل، جراح باید بتواند بافت های مختلف، رگ های خونی و اعصاب را که گاهی تفاوت رنگی بسیار ظریفی با بافت اطراف دارند، به دقت از هم تفکیک کند.

شرط اصلی بینایی در دفترچه انتخاب رشته، داشتن دید ده دهم برای مجموع دو چشم است. این دید می تواند به صورت طبیعی باشد یا با استفاده از عینک و لنزهای طبی اصلاح شود. بنابراین، داشتن ضعیفی چشم، آستیگماتیسم یا نزدیک بینی و دوربینی، به شرطی که با عینک به حد نصاب استاندارد برسد، مانعی برای تحصیل در پزشکی ایجاد نمی کند.

چرا کوررنگی مانع تحصیل در پزشکی است؟

کوررنگی یا دالتونیسم یک اختلال مادرزادی در سلول های مخروطی شبکیه چشم است که فرد را در تشخیص طیف های خاصی از رنگ ها، به ویژه قرمز و سبز، دچار مشکل می کند. آزمون ایشی هارا شامل صفحاتی با نقاط رنگی است که فرد باید اعداد یا مسیرهای پنهان در آن را تشخیص دهد. ابتلا به کوررنگی کامل یا شدید، یکی از موارد منع قطعی تحصیل در رشته های پزشکی، دندانپزشکی، داروسازی و بسیاری از رشته های پیراپزشکی است. دلیل این ممنوعیت، خطر جانی برای بیمار است؛ برای مثال، عدم تشخیص تغییر رنگ خون شریانی و وریدی، یا ناتوانی در خوانش نوارهای ادرار و واکنش های شیمیایی در آزمایشگاه، می تواند منجر به خطاهای تشخیصی جبران ناپذیر شود.

میدان بینایی و دید محیطی نیز مورد ارزیابی قرار می گیرد. بیماری هایی مانند گلوکوم یا آب سیاه که باعث محدود شدن دید محیطی می شوند، می توانند در آینده برای رانندگی در شیفت های شب یا انجام کارهای ظریف اختلال ایجاد کنند. سلامت شبکیه، عدسی و فشار چشم توسط چشم پزشک متخصص معاینه می شود تا از عدم وجود بیماری های پیشرونده اطمینان حاصل گردد.

الزامات شنوایی و سلامت گوش

شنوایی نیز به همان اندازه اهمیت دارد. سمع صداهای غیر طبیعی بدن بیمار بخش بزرگی از تشخیص بالینی را تشکیل می دهد. استفاده از استتوسکوپ یا گوشی پزشکی برای شنیدن صداهای قلب، سوفل های قلبی، صداهای تنفسی، رال های ریوی و صداهای روده نیازمند شنوایی دقیق در فرکانس های خاص است. یک پزشک باید بتواند تفاوت بین یک صدای طبیعی و یک پاتولوژی خطرناک را تنها از طریق گوشی پزشکی تشخیص دهد.

همچنین در بخش های مراقبت ویژه یا آی سی یو، پزشک باید بتواند هشدارهای صوتی دستگاه های مانیتورینگ را به سرعت تشخیص دهد و به آن ها واکنش نشان دهد. ارتباط کلامی با بیماران، به ویژه افراد مسن، کودکان یا بیمارانی که توانایی صحبت با صدای بلند را ندارند، نیازمند شنوایی سالم است.

آزمون شنوایی سنجی یا ادیومتری در اتاق های آکوستیک و ایزوله انجام می شود تا آستانه شنوایی فرد در فرکانس های مختلف بررسی شود. ناشنوایی کامل یا کم شنوایی شدید دو طرفه، از موانع اصلی پذیرش در رشته پزشکی است. با این حال، کم شنوایی خفیف یا ناشنوایی یک گوش، در صورتی که گوش دیگر سلامت کامل داشته باشد و فرد بتواند نیازهای بالینی را برطرف کند، لزوما منجر به رد صلاحیت نمی شود و موضوع توسط شورای پزشکی دانشگاه بررسی می گردد.

توانایی های حرکتی، اسکلتی و عضلانی

پزشکی تنها یک علم نظری نیست، بلکه یک حرفه عملی و مهارتی است. توانایی های حرکتی ظریف و درشت برای انجام طیف وسیعی از اقدامات بالینی الزامی است. مهارت های حرکتی ظریف شامل بخیه زدن، رگ گیری، لوله گذاری تراشه، کشیدن مایع نخاعی و انجام جراحی های میکروسکوپی است. این اعمال نیازمند هماهنگی عصب و عضله، ثبات دست و عدم وجود رعشه هستند. لرزش دست یا ترمور، به ویژه اگر با استرس تشدید شود، می تواند در اتاق عمل یا بخش های اورژانس خطرساز باشد.

از سوی دیگر، مهارت های حرکتی درشت و استقامت بدنی برای تحمل شیفت های طولانی مدت ضروری است. یک دانشجوی پزشکی در دوره های کارآموزی و کارورزی، و بعدها در دوران رزیدنتی، ممکن است مجبور باشد تا سی و شش ساعت مداوم در بیمارستان بماند، راه برود، بر بالین بیمار حاضر شود و اقدامات احیا را انجام دهد. احیای قلبی ریوی یا سی پی آر نیازمند استقامت بدنی و قدرت بالاتنه برای فشرده سازی قفسه سینه به مدت طولانی و با کیفیت استاندارد است.

مشکلات اسکلتی و عضلانی شدید، مانند دیسک کمر حاد، اسکولیوز شدید یا آرتروز زودرس مفاصل، ممکن است فرد را در انجام وظایف فیزیکی دچار مشکل کند. با این حال، هر نقص عضوی به خودی خود مانع تحصیل نیست، بلکه شورای پزشکی دانشگاه ارزیابی می کند که آیا این نقص عضو، فرد را از انجام وظایف اساسی یک پزشک عمومی باز می دارد یا خیر. برای مثال، فقدان یک انگشت دست ممکن است برای یک روانپزشک یا متخصص داخلی مشکلی ایجاد نکند، اما برای یک جراح ارتوپد یا جراح مغز و اعصاب یک مانع بزرگ محسوب شود.

بیماری های مزمن، داخلی و عفونی

داشتن یک بیماری مزمن به معنای پایان رویای پزشکی نیست، اما نوع و شدت بیماری اهمیت زیادی دارد. بیماری هایی که تحت کنترل هستند و تداخلی با فعالیت های روزمره و استرس های محیط کار ندارند، معمولا مشکلی ایجاد نمی کنند. برای مثال، دیابت نوع یک یا دو که به خوبی با انسولین یا داروهای خوراکی کنترل می شود، مانعی برای تحصیل نیست. اما اگر دیابت منجر به عوارض پیشرفته ای مانند نوروپاتی محیطی، رتینوپاتی دیابتی یا نارسایی کلیه شده باشد، شورای پزشکی ممکن است صلاحیت فرد را برای محیط های بالینی پرخطر رد کند.

بیماری های خودایمنی مانند ام اس، لوپوس یا آرتریت روماتوئید نیز به دقت بررسی می شوند. دوره پزشکی و به ویژه رزیدنتی، دوران پر استرسی است که می تواند باعث عود کردن یا تشدید این بیماری ها شود. اگر بیماری در فاز خاموش باشد و با دارو کنترل شود، فرد می تواند به تحصیل ادامه دهد. اما در صورتی که بیماری پیشرونده باشد و توانایی فیزیکی یا شناختی فرد را به شدت تحت تاثیر قرار دهد، امکان تغییر رشته به شاخه های غیربالینی وجود خواهد داشت.

صرع و تشنج های کنترل نشده یکی از موارد منع قطعی برای ورود به محیط های بالینی و اتاق عمل است. خطر بروز تشنج در حین جراحی یا معاینه بیمار می تواند فاجعه بار باشد. با این حال، سابقه تشنج های ناشی از تب در دوران کودکی که سال ها پیش متوقف شده اند، با ارائه تاییدیه متخصص مغز و اعصاب، معمولا مانعی ایجاد نمی کند.

در خصوص بیماری های عفونی، ابتلا به هپاتیت ب، هپاتیت سی یا اچ آی وی به خودی خود مانع تحصیل در پزشکی نیست. اما این افراد از انجام رویه های با خطر تماس بالا یا ای پی پی، مانند جراحی های بزرگ که احتمال سوزن خوردگی و پارگی دستکش در آن ها زیاد است، معاف یا محدود می شوند تا ایمنی بیماران حفظ گردد.

سلامت روان و اعصاب در محیط بالینی

سلامت روان به اندازه سلامت جسم برای یک پزشک اهمیت دارد. محیط بیمارستان پر از مواجهه با مرگ، درد، رنج انسانی و تصمیمات حیاتی است. یک پزشک باید از ثبات هیجانی، تاب آوری بالا و توانایی مدیریت استرس برخوردار باشد. در معاینات پزشکی، مصاحبه با روانپزشک یکی از مراحل کلیدی است.

اختلالات روان پریشی فعال مانند اسکیزوفرنی، اختلال دوقطبی کنترل نشده، یا اختلالات شدید شخصیت که می توانند قضاوت بالینی را مختل کنند یا ارتباط با بیمار را غیرممکن سازند، از موانع پذیرش هستند. همچنین، اعتیاد فعال به مواد مخدر، الکل یا داروهای روان گردان به شدت پیگیری می شود و در صورت مثبت بودن تست اعتیاد در آزمایش های اولیه، قبولی فرد لغو خواهد شد.

با این حال، ابتلا به افسردگی خفیف یا اضطراب که با مصرف داروهای مهارکننده بازجذب سروتونین یا روان درمانی به خوبی کنترل شده است، هیچ مانعی برای تحصیل ایجاد نمی کند. در واقع، بسیاری از دانشجویان پزشکی و پزشکان برای حفظ سلامت روان خود از خدمات مشاوره استفاده می کنند و این موضوع یک تابو یا دلیل برای رد صلاحیت نیست.

مراحل انجام معاینات پزشکی پس از قبولی

مراحل انجام معاینات پزشکی پس از قبولی در کنکور سراسری به صورت نظام مند و دقیق انجام می شود. پس از اعلام نتایج نهایی و دعوت به ثبت نام، دانشگاه علوم پزشکی پذیرنده، فرد را به مرکز بهداشت دانشگاه یا یکی از بیمارستان های آموزشی ارجاع می دهد. این فرایند معمولا چند روز طول می کشد و شامل مراحل زیر است:

• آزمایش خون کامل: بررسی شمارش سلول های خونی، عملکرد کبد و کلیه، قند خون ناشتا، و از همه مهم تر، غربالگری بیماری های عفونی مانند هپاتیت، اچ آی وی و سیفلیس.
• آزمایش ادرار و تست اعتیاد: بررسی وجود مواد مخدر صنعتی و سنتی، روان گردان ها و همچنین ارزیابی سلامت کلیه ها و مجاری ادراری.
• معاینه چشم پزشکی: بررسی دید دور و نزدیک، میدان بینایی، فشار داخل چشم، شبکیه و تست کوررنگی با صفحات ایشی هارا.
• معاینه گوش و حلق و بینی: معاینه فیزیکی مجاری تنفسی و شنوایی سنجی دقیق در اتاق آکوستیک.
• معاینه داخلی و قلب و عروق: نوار قلب یا نوار قلبی، معاینه شکم و قفسه سینه برای اطمینان از عدم وجود بیماری های پنهان.
• معاینه اسکلتی و ارتوپدی: بررسی دامنه حرکتی مفاصل، ستون فقرات، اندام ها و ارزیابی توانایی فیزیکی.
• مصاحبه روانپزشکی: ارزیابی سلامت روان، ثبات هیجانی و تاریخچه بیماری های اعصاب و روان.

در نهایت، تمام این مدارک و گزارش ها به شورای پزشکی دانشگاه ارائه می شود. این شورا متشکل از اساتید و متخصصان رشته های مختلف است که با بررسی جمیع جهات، نظر نهایی را در خصوص صلاحیت جسمانی و روانی داوطلب صادر می کنند. در صورتی که شورا تشخیص دهد فرد توانایی ادامه تحصیل در رشته پزشکی را ندارد، امکان تغییر رشته به یکی از رشته های غیربالینی یا علوم پایه پزشکی برای فرد فراهم خواهد شد.

جدول مقایسه شرایط جسمانی در رشته های علوم پزشکی

شرایط جسمانی برای تخصص های خاص

پس از پایان دوره هفت ساله پزشکی عمومی، دانشجویان وارد آزمون دستیاری یا رزیدنتی می شوند. در این مرحله، شرایط جسمانی برای هر تخصص اهمیت ویژه ای پیدا می کند.
رشته های جراحی: جراحی مغز و اعصاب، جراحی قلب، جراحی ارتوپدی و جراحی عمومی نیازمند استقامت بدنی فوق العاده بالا هستند. یک جراح ممکن است مجبور باشد دوازده ساعت متوالی در یک پوزیشن ثابت بایستد، بدون اینکه دستش بلرزد یا تمرکزش را از دست بدهد. مشکلات عروقی مانند واریس شدید پاها، دیسک کمر مزمن یا آرتروز گردن می تواند یک جراح را در میانه مسیر حرفه ای اش از کار بیندازد.
رشته بیهوشی: متخصص بیهوشی باید به صورت همزمان مانیتورهای متعدد را رصد کند، صداهای دستگاه تنفس مصنوعی را بشنود و در کسری از ثانیه لوله گذاری تراشه را انجام دهد. هماهنگی چشم و دست و سرعت عمل در این رشته حرف اول را می زند.
رشته رادیولوژی: اگرچه رادیولوژیست ها تماس فیزیکی کمتری با بیماران دارند، اما کار در محیط های تاریک و خیره شدن طولانی مدت به مانیتورهای با وضوح بالا، نیازمند سلامت کامل چشم و عدم ابتلا به میگرن های شدید چشمی است.
رشته روانپزشکی: این رشته کمترین محدودیت های فیزیکی و حرکتی را دارد. افرادی که دارای محدودیت های حرکتی، مشکلات شنوایی خفیف یا حتی برخی از بیماری های مزمن کنترل شده هستند، می توانند در رشته روانپزشکی موفقیت های بزرگی کسب کنند، زیرا ابزار اصلی آن ها ذهن، دانش و مهارت های ارتباطی است.

اتفاقات پس از ابتلا به بیماری در طول تحصیل

یکی از نگرانی های رایج داوطلبان این است که اگر در طول هفت سال تحصیل، یا در دوران طرح و رزیدنتی، به بیماری خاصی مبتلا شوند چه اتفاقی می افتد. آیین نامه های آموزشی وزارت بهداشت پیش بینی های لازم را برای این شرایط در نظر گرفته اند. اگر یک دانشجو در طول تحصیل به بیماری حاد یا مزمنی مبتلا شود که موقتا او را از حضور در محیط بالینی باز می دارد، می تواند از مرخصی پزشکی یا مرخصی بدون احتساب در سال استفاده کند.

در صورتی که بیماری پیشرونده باشد و به تایید شورای پزشکی دانشگاه، فرد دیگر توانایی انجام کارهای بالینی و مواجهه با بیماران را نداشته باشد، دو راهحل اصلی وجود دارد. راه حل اول، تغییر رشته به یکی از رشته های گروه علوم پزشکی که نیاز به تماس مستقیم با بیمار ندارند، مانند مدیریت خدمات بهداشتی، انفورماتیک پزشکی، کتابداری پزشکی، یا رشته های علوم پایه پزشکی است. راه حل دوم، در صورتی که دانشجو تعداد واحدهای مشخصی را گذرانده باشد، امکان دریافت مدرک کاردانی یا کارشناسی در رشته مرتبط و خروج از سیستم را خواهد داشت. اخراج پزشکی تنها زمانی رخ می دهد که فرد هیچ یک از شرایط فوق را نداشته باشد و حاضر به تغییر رشته نیز نشود.

پرسش های متداول داوطلبان

آیا عمل لیزیک و لازک برای شرط بینایی پزشکی پذیرفته است؟

بله، ملاک سازمان سنجش و وزارت بهداشت، میزان بینایی نهایی فرد است. اگر پس از عمل جراحی لیزیک، لازک یا پی آر کی، دید شما با یا بدون عینک به ده دهم برسد و میدان بینایی سالمی داشته باشید، هیچ مشکلی برای پذیرش و ادامه تحصیل نخواهید داشت.

آیا افراد دارای انگشت اضافه یا نقص عضو جزئی می توانند پزشکی بخوانند؟

نقص عضو جزئی مانند فقدان یک انگشت پا یا محدودیت حرکتی در یک مفصل کوچک، لزوما مانع تحصیل در پزشکی نیست. شورای پزشکی دانشگاه بر اساس اینکه این نقص عضو تا چه حد در انجام معاینات فیزیکی، احیای قلبی ریوی و مهارت های دستی اختلال ایجاد می کند، تصمیم گیری می کند. برای رشته های غیرجراحی، این محدودیت ها معمولا نادیده گرفته می شوند.

اگر بعد از قبولی و در حین معاینات متوجه کوررنگی خود شوم چه اتفاقی می افتد؟

در صورتی که در تست ایشی هارا مشخص شود شما دچار کوررنگی شدید هستید، شورای پزشکی صلاحیت شما را برای رشته های گروه پزشکی، دندانپزشکی، داروسازی و پیراپزشکی رد می کند. در این حالت، شما می توانید درخواست تغییر رشته به شاخه های غیربالینی مانند بهداشت عمومی، مدیریت خدمات بهداشتی یا رشته های گروه علوم انسانی و مهندسی را از طریق سازمان سنجش ثبت کنید.

آیا سابقه تشنج در کودکی مانع تحصیل در پزشکی است؟

تشنج های ناشی از تب در نوزادی و کودکی که سال ها پیش متوقف شده اند و نوار مغز فعلی فرد طبیعی است، با ارائه تاییدیه متخصص مغز و اعصاب، مانعی برای پزشکی خواندن ایجاد نمی کنند. اما اگر فرد مبتلا به صرع فعال باشد و دارو مصرف کند، به دلیل خطرات جانی در محیط بالینی و اتاق عمل، پذیرش نخواهد شد.

آیا مصرف داروهای اعصاب و روان مانع پذیرش است؟

خیر. مصرف داروهای ضد افسردگی یا ضد اضطراب تحت نظر روانپزشک، به شرطی که فرد از ثبات هیجانی برخوردار باشد و عملکرد روزمره او مختل نشده باشد، هیچ مانعی ایجاد نمی کند. روانپزشک معتمد دانشگاه تنها به دنبال اختلالات شدیدی است که قضاوت بالینی و ارتباط با بیمار را تحت شعاع قرار دهند.

آیا محدودیت قد و وزن برای رشته پزشکی وجود دارد؟

برخلاف دانشگاه های افسری و نظامی، در رشته پزشکی محدودیت قدی وجود ندارد. اما شاخص توده بدنی یا بی ام آی در معاینات اولیه بررسی می شود. چاقی مفرط یا لاغری شدید که نشان دهنده بیماری های متابولیک، غدد یا سوء تغذیه باشد، نیازمند بررسی های بیشتر توسط متخصص داخلی است، اما به خودی خود دلیل رد صلاحیت نیست.

آیا داوطلبان دارای سهمیه ایثارگران از شرایط جسمانی معاف هستند؟

خیر. سهمیه ایثارگران تنها در نمره علمی و تراز کنکور اعمال می شود و شانس قبولی را افزایش می دهد. اما از آنجا که شرایط جسمانی مستقیما با ایمنی بیمار و توانایی انجام وظایف پزشکی در ارتباط است، تمامی داوطلبان، فارغ از نوع سهمیه، باید از سلامت جسمانی و روانی استاندارد برخوردار باشند.

آیا تتوی بدن یا خالکوبی در معاینات پزشکی رد محسوب می شود؟

از نظر پزشکی و قانونی، داشتن خالکوبی روی بدن هیچ مانعی برای تحصیل در رشته پزشکی ایجاد نمی کند و در آزمایش ها یا معاینات فیزیکی به عنوان یک بیماری یا نقص در نظر گرفته نمی شود. با این حال، تتوهای بسیار بزرگ و نامتعارف در نواحی آشکار مانند صورت، گردن یا دست ها، ممکن است در محیط های کاری سنتی یا در دوران مصاحبه های تخصصی چالش های فرهنگی ایجاد کنند.

اگر در طول تحصیل به بیماری ام اس مبتلا شوم چه باید بکنم؟

در صورت ابتلا به بیماری های خودایمنی مانند ام اس در طول دوره پزشکی، ابتدا می توانید از مرخصی پزشکی استفاده کنید تا دوره درمان و کنترل بیماری طی شود. اگر بیماری پیشرفت کند و توانایی فیزیکی شما را برای حضور در بخش های بیمارستانی محدود کند، شورای پزشکی دانشگاه به شما کمک می کند تا به رشته های غیربالینی مانند انفورماتیک پزشکی، آموزش پزشکی یا سلامت الکترونیک تغییر رشته دهید.

آیا ناشنوایی یک گوش مانع پزشکی خواندن است؟

ناشنوایی یک طرفه یا کم شنوایی یک گوش، در صورتی که گوش دیگر شنوایی کاملا طبیعی داشته باشد، معمولا مانعی برای پذیرش در پزشکی عمومی نیست. فرد می تواند با استفاده از گوشی پزشکی در گوش سالم، صداهای قلب و ریه را به خوبی سمع کند. اما این موضوع باید توسط متخصص گوش و حلق و بینی تایید شود و در پرونده پزشکی دانشجو ثبت گردد.

جمع بندی و سخن پایانی

تحصیل در رشته پزشکی مسیری طولانی، پر افتخار و در عین حال بسیار چالش برانگیز است. شرایط جسمانی تعیین شده توسط وزارت بهداشت و سازمان سنجش، نه برای ایجاد مانع، بلکه برای تضمین کیفیت نظام سلامت و حفاظت از جان بیماران طراحی شده اند. اگر دارای شرایط خاصی هستید، پیش از انتخاب رشته حتما آیین نامه های پیوست دفترچه کنکور را مطالعه کنید و در صورت نیاز با مشاوران تحصیلی و پزشکان متخصص مشورت نمایید. آگاهی از این قوانین به شما کمک می کند تا با دیدی واقع بینانه، آینده شغلی خود را در یکی از شاخه های وسیع و متنوع دنیای پزشکی و علوم سلامت برنامه ریزی کنید.